Çok Yönlü Bir Müellifin Son Mesajı - (Uzun Firdevsî’nin Hayât-Nâme Hayât-ü Memât Eseri)

M. Nurefşan Kapal

Summary

Yaşadığı devirde yeterince anlaşılamamış ve hakkında yapılan eleştirilerle bir anlamda unutulmasına zemin hazırlanmış Uzun Firdevsî, son zamanlarda eserleri üzerine yapılan akademik çalışmalar arttıkça adeta yeniden keşfedilmeye başlanmıştır. Bu çalışmaları ağırlıklı olarak, ortaya koyduğu zengin dil varlığını ortaya çıkarmak amaçlı dil çalışmaları oluşturmuştur. Bunun dışında gördüğümüz kadarıyla biyografisi üzerinde yeterince durulmamış, verilen bilgilerin tekrarından öteye geçilmemiştir.
 
          Hazırladığımız bu çalışma Firdevsî’nin son eseri olduğu kabul edilen Hayât-nâme’nin[1] tenkitli metninin incelenmesi ve günümüz Türkçesine aktarımınından meydana gelmektedir. Bununla birlikte elde mevcut olan tüm kaynakların kullanılmasıyla yazarın biyografisi ve eserleriyle ilgili net olmayan bazı meselelerin izi sürülerek mevcut verilerden hareketle bazı meseleler netleştirilmiş, kesin sonuca gidilemeyen yerlerde ise yorum ve tahminlerde bulunulmuştur.
 
          Çalışma; önsöz, giriş, sonuç ve kaynakça dışında dört ana bölümden oluşmaktadır.
 
          Giriş Firdevsî hakkında bilgi veren temel kaynaklar ve bunların incelenmesine ayrılmıştır. Bu anlamda Firdevsî’nin hayatı hakkında bilgi veren kaynaklar başta “Firdevsî’nin Kendi Eserleri” ve “Tezkireler” olmak üzere “Biyografik ve Bibliyografik Eserler”, “Edebî Eserler” başlığı altında “Süleymân-nâme Muhtasarları”, “Dîvânlar ve Mesnevîler”, “Arşiv Malzemesi” şeklinde tasnife tabi tutularak kısaca tanıtılmıştır. Bahsi geçen bu tarihî kaynakların Firdevsî ile ilgili kısımları çalışmamızın sonunda “Ekler” bölümünde verilmiştir.

 
[1] Eserin ismi, Firdevsî tarafından son sayfada (96a) Hayât-nâme olarak belirtilmesine rağmen, hem zahriyede hem de serlevhada Hayât ü Memât şeklinde yer almaktadır. Bu çalışmada, müellifin eserini Hayât-nâme olarak adlandırmasını esas alarak, bu ismi tercih ettik ve eser boyunca Hayât-nâme olarak anılmasını uygun bulduk.

Available since: 01/05/2025.

Print length: 400 pages.

Religion

Other books that might interest you

Kutsal Kitap

Kutsal Kitap veya diğer adıyla İncil, Hristiyanlığın temel kutsal metnidir ve dünyanın en çok okunan ve etkili kitaplarından biridir. İki ana bölümden oluşur: Eski Antlaşma (Eski Ahit) ve Yeni Antlaşma (Yeni Ahit). 
Eski Antlaşma, aslen İbranice yazılmıştır ve dünyanın yaratılışı, İsrail halkının tarihi, peygamberlerin mesajları ve hikmetli öğretileri içerir. Hristiyanlar tarafından Tanrı'nın Mesih vaadinin hazırlığı olarak görülür. Yeni Antlaşma ise İsa Mesih'in yaşamını, öğretilerini, çarmıha gerilişini ve dirilişini anlatan dört Müjde (Matta, Markos, Luka ve Yuhanna) ile başlar. Elçilerin İşleri kitabı, ilk kilisenin tarihini anlatır. Elçilerin çeşitli kiliselere yazdığı mektuplar ise inanç ve ahlak konularında öğretiler sunar. Kutsal Kitap, Yuhanna'nın gelecekle ilgili görümlerini aktaran Vahiy kitabıyla sona erer. 
Kutsal Kitap, tek bir yazar tarafından değil, yaklaşık 1500 yıllık bir süreçte farklı yazarlar tarafından kaleme alınmıştır. Bu nedenle içinde tarih, şiir, mektup, peygamberlik sözleri gibi çeşitli edebi türler bulunur. Hem bir tarih ve kültür hazinesi hem de inananlar için bir iman ve yaşam rehberi olarak kabul edilir. Türkçeye de tam olarak çevrilmiş olan Kutsal Kitap, evrensel temalarıyla sadece Hristiyanlar için değil, tüm insanlık için önemli bir eserdir.

Show book

Türkçe Kuran

Türkçe Kuran: Kısa Bir Tanıtım
Türkçe Kuran, Arapça orijinal metnin anlamını aktarmak ve Türkçe konuşan Müslümanların dini metinlere erişimini kolaylaştırmak amacıyla hazırlanan çevirileri ifade eder. Bu çeviriler, hem dini ibadetlerde hem de akademik çalışmalarda kullanılır.
Tarih ve Çeviri Yaklaşımı
• Tarihsel Arka Plan: Türkçe Kuran çevirileri, Osmanlı dönemine kadar uzanır. Modern dönemde ise Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır'ın 1935'te tamamladığı tefsirli çeviri, dil sadeliği ve İslami terminolojiye bağlılığıyla öne çıkar.
• Çeviri Stratejisi: Çevirilerde Arapça kavramlar (Tevhid, Namaz) korunurken, Türkçe dil yapısına uygun açıklamalarla desteklenir. Örneğin, "Bismillahirrahmanirrahim" ifadesi, anlam kaybı olmadan Türkçeleştirilir.
Kullanım ve Kaynaklar
• Dini Pratikler: Türkiye'de bazı camilerde, özellikle gençler ve yeni Müslüman olanlar için Türkçe Kuran tilaveti yapılır.
• Dijital Araçlar: "Türkçe Kuran Meali" gibi uygulamalar, Arapça metinle senkronize Türkçe çeviri ve sesli okuma özellikleri sunar.
• Akademik Katkılar: Eski Uygurca metinler üzerine yapılan çalışmalar (örneğin Matir04et Nom), Türkçe çeviri geleneğinin köklerini aydınlatır.
Tartışmalar ve Önem
• Dil ve Kimlik: Türkçe çeviriler, Arapça öğrenemeyenler için erişim sağlarken, bazı geleneksel çevrelerce "orijinal metnin kutsallığını zedelediği" gerekçesiyle eleştirilir.
• Kültürel Köprü: Türkçe Kuran, Türkiye'nin laik ve dini kimlikleri arasında bir denge kurarak toplumsal bütünleşmeye katkıda bulunur.
Özetle: Türkçe Kuran çevirileri, hem dini hem de kültürel bir ihtiyaca cevap verir. Elmalılı gibi klasik çevirilerle dijital araçların kombinasyonu, modern Müslümanların ihtiyaçlarını karşılamada kritik rol oynar.

Show book

Porno'yu Kolayca Bırak! Easy...

Hack Hackauthor

Pornografiyi bırakın, suçluluk, yoksunluk ya da mücadele yaşamadan. 
Çevrimiçi pornografi döngüsünden sıkıldınız mı? Bu kitap, sizi anında, acısız ve kalıcı bir şekilde özgürlüğe kavuşturacak. İrade gücüne ihtiyaç duymadan, hiçbir kayıp ya da fedakârlık hissi olmadan, bu alışkanlıktan kurtulabilirsiniz. 
Easy-Peasy yöntemi, Allen Carr’ın Sigarayı Bırakmanın Kolay Yolu adlı eserinden esinlenmiştir ve pornografiyi bir psikolojik bağımlılık olarak ele alır. Bu yöntem, porno alışkanlığınıza bakış açınızı değiştirmenize yardımcı olur ve internet pornografisinin aslında hiçbir gerçek fayda sunmadığını fark etmenizi sağlar. 
Bu yöntem adeta sihirli bir düğmeye basmak gibidir. Benim için ve binlerce kişi için bu yöntem, bırakma sürecini inanılmaz derecede kolay ve keyifli hâle getirdi. "Porno izlemeden bir şeyleri kaçırdığınız" düşüncesi sadece zihninizdeki şartlanmanın bir ürünüdür. Bu kitabı okuyarak o yanılsamayı kıracaksınız. 
Kaybedeceğiniz çok az, kazanacağınız ise çok şey var. 
Bu kitabı okumaya cesaret edin – özgürlük düşündüğünüzden çok daha yakın!

Show book

Kuran

Prophet Muhammad

Kuran, Müslümanların ve dolayısıyla İslam'ı uygulayanların Kutsal Kitabı olarak da bilinen Müslüman dininin kutsal metnidir.Bilinen en eski Arapça edebi eserdir. Kuran, Allah'ın (“Tanrı”) sözlerini, peygamber ve elçi Muhammed (Muhammed) aracılığıyla dünyaya yaptığı vahiyleri (veya “Aya”), Muhammed'in 632'deki ölümüne kadar bir araya getirir. Bu mesaj, insanın kendi başına öğrenemeyeceği ya da kendi imkanlarıyla keşfedemeyeceği şeylere karşılık gelir: evrenin fiziksel yasalarıyla ilgili olmaktan ziyade varoluşsal sorulara cevap verir. Bu mesaj evrenseldir ve inanan kişiye bir amaç, varoluşu için bir neden (hayatın kökeni, sonu ve anlamı) verir.Bu nedenle Kuran, dilleri ne olursa olsun ya da dünyanın neresinde olurlarsa olsunlar tüm Müslümanlar için gerçek bir referans eseridir.

Show book

Deccal

Friedrich Nietzsche

Friedrich Nietzsche'nin kaleme aldığı "Deccal", Batı felsefesinde derin izler bırakmış cesur ve provokatif bir eserdir. Nietzsche'nin sivri dili ve keskin zekâsıyla Hristiyanlık ve Batı ahlakını temelinden sarsan bu kitap, yazarın "Tanrı öldü" tezini daha da ileriye taşır. Nietzsche, bireyselliğin ve özgürlüğün önemini vurgulayarak, toplumun kabul görmüş değer yargılarını sorgulamaya davet eder. "Deccal"da, Nietzsche'nin alametifarikası haline gelen aforizmalar ve keskin eleştiriler, okuyucuyu varoluşsal bir yolculuğa çıkarır. Bu eser, Nietzsche'nin düşüncelerinin en radikal ifadesini bulduğu ve Batı düşüncesi üzerinde kalıcı etkiler bırakan bir başyapıttır. Hristiyan ahlakının kökenlerine dair cesur sorgulamalarıyla "Deccal", sadece felsefe meraklılarını değil, aynı zamanda bireyin özgürlük arayışı içindeki herkesi derinden etkileyecek bir eser...

Show book

Kutsal Kitap

Kutsal Kitap: Bir Tarih, İnanç ve Kültür Hazinesi 
Kutsal Kitap (Kitab-ı Mukaddes), Hristiyanlığın temel metinlerinden oluşan, Eski Ahit ve Yeni Ahit olarak iki bölüme ayrılan kutsal bir metindir. Eski Ahit, İbranice ve Aramice yazılmış, evrenin yaratılışından İsa’dan önceki peygamberlere kadar uzanan hikayeleri, yasaları ve ilahileri içerir. Yeni Ahit ise İsa Mesih’in yaşamını, öğretilerini, havarilerinin faaliyetlerini ve erken dönem Kilise’nin mektuplarını Yunanca kaydeder. 
Türkçe’ye ilk çeviriler 17. yüzyıla dayanır. Günümüzde hem “Tanrı” (seküler) hem de “Allah” (geleneksel) tercihine göre farklı çeviriler bulunur. Sadece dini bir metin değil, aynı zamanda antik bir edebiyat, tarih ve ahlak rehberidir. Milyonlarca insan için ilham kaynağı ve manevi bir yol haritasıdır.

Show book