Reflecties over de oorsprong van de Vrijmetselarij

Nicola Bizzi

Summary

Het mag ongelooflijk of paradoxaal lijken dat een initiatieke instelling zoals de Vrijmetselarij – die kan terugkijken op enkele eeuwen van glorierijke geschiedenis en een wereldwijde verspreiding – het historische geheugen van haar oorsprong is kwijtgeraakt. Haar leden lijken deze te mythologiseren, te verbergen, te verdraaien of aan te passen aan de omstandigheden of persoonlijke interpretaties, en vooral laten ze dit voor de ogen van oningewijden gebeuren.Maar is er binnen de Vrijmetselarij ooit een serieuze wens geweest om de zaken eens en voor altijd op te helderen? Was er ooit een oprechte wens om deze wirwar – die zich tot in het oneindige en volledig ongecontroleerd heeft ontwikkeld – niet alleen uit hypotheses, vermoedens en theorieën, maar ook en vooral uit onnauwkeurigheden, onwaarheden en interpretatiefouten, die alleen maar tot verwarring hebben geleid en onvermijdelijk het wezen, het doel, de geschiedenis en de ware oorsprong van de Vrijmetselarij hebben verdraaid, te verdrijven?De historicus, vrijmetselaar en Eleusinische ingewijde Nicola Bizzi probeert in zijn waardevolle nieuwe essay al deze vragen te beantwoorden.

Available since: 08/03/2025.

Other books that might interest you

Slapen en dromen -...

Lodewijk Ferdinand Alfred Maury

Wat als dromen geen mysterieus raadsel waren, maar een levend laboratorium van de geest? In “Slaap en dromen” voert Alfred Maury, een pionier van de experimentele psychologie in de 19e eeuw, een fascinerend onderzoek uit naar wat er gebeurt wanneer het bewustzijn verzwakt: de oorsprong van dromen, de opeenvolging van beelden, de rol van het geheugen, hypnagogische illusies, nachtmerries, slaapwandelen, extase, hypnotisme, bedwelming, delirium… Niets wordt aan het toeval overgelaten. Als onvermoeibare observator van zichzelf vermenigvuldigt Maury experimenten en nauwkeurige verslagen (opgewekte ontwakingen, zintuiglijke prikkels tijdens de slaap, verbanden tussen werkelijke gewaarwordingen en droomscènes) om de mechaniek van het dromen en diens nauwe banden met het lichaam, de zintuigen en het geheugen bloot te leggen. Naarmate de pagina’s vorderen, vervagen de grenzen tussen droom, waanzin en genialiteit: de geest associeert via klankovereenkomsten, versterkt indrukken, creëert geloofwaardige hallucinaties en onthult soms vergeten herinneringen. Helder, methodisch en vaak verrassend brengt dit klassieke werk psychologie, fysiologie en meeslepende getuigenissen in dialoog. Voor iedereen die zich vragen stelt over verbeelding, bewustzijn of het mysterie van de nacht, is het een fundamenteel, gedurfd en opvallend modern werk — te beleven als een wetenschappelijk en intiem avontuur waarin de droom leert spreken.

Show book

Wittgenstein en de muziek - Een...

Herman Philipse, Leo Samama

Ludwig Wittgenstein is één van de belangrijkste denkers uit de 20e eeuw en zijn filosofische werk omvat vrijwel het hele menselijk denken en handelen, met nadruk op de logica. Weinig mensen echter weten dat muziek een hoofdrol speelde in zijn leven. Hij groeide op in een muzikale familie, waar grote componisten als Brahms en Mahler over de vloer kwamen. Zelf speelde Wittgenstein klarinet en hij componeerde. Vier maten en minder dan dertig seconden duurt zijn muziekstuk, getiteld Leidenschaftlich, dat hij met potlood tussen zijn filosofische aantekeningen krabbelde.

Waarom drukt Wittgenstein zich tussen zijn filosofische bespiegelingen plotseling in muziek uit? Misschien moeten we hem niet als filosoof zien maar als kunstenaar, die ons juist op andere uitingsvormen dan taal wijst. Want soms schieten woorden tekort. Hoe praat je over muziek als taal, emotie, concept? Wittgenstein eindigt zijn boek Tractatus Logico-philosophicus (het enige tijdens zijn leven gepubliceerde boek) met de beroemde stelling: 'Waar we niet over kunnen spreken, moeten we over zwijgen.' Over deze en andere invloedrijke inzichten, gaan de dubbelcolleges door filosoof Herman Philipse en musicoloog Leo Samama. Lezingen met muzikale fragmenten en aandacht voor de vroege en late Wittgenstein.

Inhoud

College 1. De jonge Wittgenstein en zijn Tractatus

College 2. De jonge Wittgenstein en zijn relatie tot de muziek

College 3. De late Wittgenstein en zijn Philosophische Untersuchungen

College 4. De late Wittgenstein en zijn muziekfilosofie

Show book

De hang naar historie - Een...

Marita Mathijsen

In heel Europa verandert rond 1800 de omgang met geschiedenis. Zij wordt bij wijze van spreken gedemocratiseerd. Ze is niet meer iets van de adel en enkele geleerden, maar van iedereen. Dat betekent dat veel meer mensen kennis maken met geschiedenis. Dat komt omdat ook de kunsten zich de geschiedenis toe-eigenen:de muziek, schilderkunst, literatuur, architectuur. Bovendien dringt ze door in het openbare leven en openbare ruimte, door de oprichting van musea en monumenten en doordat het een vak op scholen en universiteiten wordt. Historie wordt een verslaving, een hang naar steeds meer geschiedenis.
In vier colleges van een uur behandelt Marita Mathijsen de obsessie met het verleden in de 19e eeuw. In haar meeslepende stijl komt ze met provocerende inzichten die aansporen tot nadenken over wat geschiedenis betekent. Met haar eruditie en vertelpassie is zij de ideale gids voor de 19de eeuw.

Inhoud

College 1.De geschiedenis van de geschiedenis
H1.Is geschiedenis een kwestie van nature of nurture?
H2.Geschiedenis:een vak van weinigen voor weinigen
H3.Verandering in de geschiedbeleving rond 1800

College 2.Schrijven over geschiedenis
H4.Vertellen of reconstrueren: verschillen in geschiedschrijving
H5.Geschiedenis wordt een vak in het onderwijs
H6.Nieuwe boeken over geschiedenis en de vorming van een heldencanon

College 3.De kunsten eigenen zich geschiedenis toe
H7.Historische romans,toneel en dichtverhalen
H8.Het verleden verbeeld door schilderijen
H9.Vrije toegang tot het nationale museum

College 4.Geschiedenis in de openbare ruimte
H10.De zichtbaarheid van geschiedenis in de openbare ruimte
H11.Het behoud van historisch erfgoed
H12.Standbeelden,gedenktekenen en nationale feesten:erkenning van geschiedenis

Show book

Massaal geweld - Een hoorcollege...

Hans Blom

De 20e eeuw is de eeuw van de massa's en dus ook van het massaal geweld. De moord op omstreeks zes miljoen Joden, de Holocaust of Shoah, wordt tegenwoordig algemeen als het dieptepunt daarvan beschouwd, maar stond zeker niet alleen. In dit hoorcollege schetst Hans Blom in grote lijnen deze massale geweldsuitoefening in de afgelopen eeuw. Hij analyseert hoe we dit massaal geweld kunnen begrijpen door het in de historische context te plaatsen.

Bijzondere aandacht wordt gegeven aan Nederland, dat geruime tijd aan de massale geweldsuitoefening leek te ontsnappen, maar in de Tweede Wereldoorlog en de daarop volgende koloniale oorlog ook het volle pond kreeg.

Inhoud

College 1. De Europese burgeroorlogen van de 20e eeuw
H1. De eeuw van de massa's
H2. Geschiedenis als mensenwerk
H3. De Europese burgeroorlogen en de Eerste Wereldoorlog
H4. Een burgerlijk-verzuilde samenleving in een tijd van crisis

College 2. De Holocaust: hoe was het mogelijk?
H5. De historische context van de Holocaust
H6. Antisemitisme en het verloop van de Jodenvervolging
H7. Nederland in de bezettingstijd en de Jodenvervolging
H8. De Jodenvervolging in Nederland in internationaal vergelijkend perspectief

College 3. De gevolgen voor de tweede helft van de 20ste eeuw
H9. Herschikking van de machtsverhoudingen in de wereld: de Koude Oorlog en dekolonisatie
H10. Nederland na de Tweede Wereldoorlog en de dekolonisatie
H11. Erfenissen van de Tweede Wereldoorlog en de Holocaust tot de jaren zeventig
H12. Erfenissen van de Tweede Wereldoorlog en de Holocaust vanaf de jaren zeventig tot nu

Show book

Oorlogsenthousiasme - Een...

Ewoud Kieft

Duizenden van Europa's meest vooraanstaande kunstenaars, schrijvers en wetenschappers waren euforisch toen in 1914 de Eerste Wereldoorlog uitbrak. Hoe konden zoveel intelligente, vooruitstrevende en sociaal geëngageerde mannen en vrouwen veranderen in militante, oorlog verheerlijkende radicalen?

Om dit mysterie te begrijpen duikt Ewoud Kieft tijdens dit college in de levens van een aantal intrigerende oorlogsenthousiastelingen, zoals de Italiaanse dandy en vrouwenverslinder Gabriele d'Annunzio en de Duitse anarchist Erich Mühsam. Waar kwam hun oorlogsenthousiasme vandaan? En hoe verging het hen tijdens de oorlogsjaren, toen ze het ware, alles vernietigende karakter van de Eerste Wereldoorlog onder ogen zagen?

Rond het thema oorlogsenthousiasme legt Kieft motieven van Europa's moderne cultuur bloot die lang zijn doodgezwegen: want wie het oorlogsenthousiasme van 1914 begrijpt, begrijpt ook het ontstaan en de aantrekkingskracht van het fascisme en nationaalsocialisme. Bovenal toont hij de verontrustende, aanzuigende kracht die oorlog heeft op mensen, telkens weer opnieuw.

Bij het hoorcollege wordt een synopsis als pdf-bestand meegeleverd.

Dit college is tot stand gekomen i.s.m. de Rode Hoed.

Inhoud

College 1
H1. Massademonstraties en de hoop van de elite
H2. Erich Mühsam en de hysterie in München: hoe de oorlog feitenvrij werd

College 2
H3. Gabriele d'Annunzio en de Italiaanse interventie
H4. Oorlogsenthousiasme en de nazi's: hoe de oorlogscultuur van 1914-18 de voedingsbodem vormde voor het nationaalsocialisme

Show book

Filosofie - Basiskennis over...

Gerard de Vogel

Dit boek bestaat uit twee titels:
1 - Filosofie: In de zoektocht naar begrip en betekenis heeft de mensheid zich eeuwenlang gewend tot de filosofie. Dit boek neemt je mee op een reis door de geschiedenis van het denken, waarbij we stilstaan bij de ideeën en inzichten van enkele van de meest invloedrijke filosofen aller tijden.
Filosofie is meer dan abstracte speculatie; het vormt de kern van ons menselijk streven naar kennis, waarheid en betekenis. Van de vragen die Socrates stelde in het oude Griekenland tot de complexe analyses van hedendaagse denkers, hebben filosofen ons geholpen de wereld om ons heen te begrijpen en ons eigen bestaan te bevragen.
Deze beknopte verkenning biedt een overzicht van verschillende filosofische stromingen en de denkers die de loop van de geschiedenis hebben beïnvloed. Of je nu een doorgewinterde filosofieliefhebber bent of voor het eerst kennismaakt met deze discipline, dit boek nodigt je uit om na te denken, te analyseren en te ontdekken.
2 - Intelligentie: In de fascinerende wereld van de menselijke geest nemen we je mee op een reis door de complexe lagen van intelligentie, waar we trachten de mysteriën te ontrafelen die ons denken, leren en onthouden beïnvloeden.
Wat maakt iemand intelligent? Hoe meten we het? En wat onthult het over de manier waarop we leren en herinneren? Deze vragen vormen de kern van ons onderzoek, waarbij we diep in de nuances van leervermogen, IQ en het menselijk geheugen duiken.
In dit boek verkennen we niet alleen de wetenschap achter intelligentie, maar ook de historische context, ethische overwegingen en praktische implicaties ervan.
Of je nu een wetenschapper, een student, een opvoeder of gewoon een nieuwsgierige geest bent, we hopen dat dit boek je inzicht biedt en je aanmoedigt om na te denken over de buitengewone krachten van het menselijk brein.

Show book